PAS

PAS (Programma Aanpak Stikstof)

Op 29 mei 2019 heeft de Raad van State in een uitspraak het gebruik van het Programma Aanpak Stikstof (de PAS) ongeldig verklaard.

Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming ‘vooraf’ mag niet (meer), aldus de Afdeling bestuursrechtspraak.

Stikstof, Natura 2000-gebieden en Lelystad Airport

Onontwarbare knoop

Als je een willekeurige Nederlander een paar jaar terug had gevraagd wat de relatie was tussen stikstof (https://www.rivm.nl/wat-is-stikstof), Natura-2000 gebieden (https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=n2k&groep=0)

en de uitbreiding van Lelystad Airport (https://luchtvaartindetoekomst.nl/luchthavens/lelystad+airport/default.aspx), dan had hij of zij het niet geweten. Op dit moment is het van een zodanig groot belang dat het coördinerende ministerie van Binnenlandse Zaken er een speciale factsheet van liet maken. (https://www.woningmarktbeleid.nl/documenten/publicaties/2019/07/02/stikstof-natura-2000) Daarnaast lijkt de relatie tussen die factoren zo groot te worden dat de knoop onontwarbaar dreigt te worden. Al begin dit jaar (https://www.boerderij.nl/Home/Nieuws/2019/2/PAS-gaat-2-weken-op-slot-bij-uitspraak-Raad-van-State-395631E/) waren hiervoor de eerste tekenen

 

We wisten het al lang

Stikstof (een teveel hiervan) benadeelt het milieu. Dat is niets nieuws. De Milieu Effect Rapportage van 2014 over Lelystad Airport (hoofdrapport blz. 54/55) stelt: “In dit onderzoek is ook de depositie van stikstof berekend en geanalyseerd. De resultaten geven aan dat er een toename ontstaat van de stikstofdepositie in met name de directe omgeving van de luchthaven. Er is ook sprake van een toename in omliggende Natura 2000 gebieden.” Op blz. 59 / 60 staat verder: “additionele depositie van stikstof draagt bij in de overschrijding van kritische depositiewaarden; hierdoor kunnen structuur en samenstelling van habitattypen veranderen. Negatieve effecten zijn niet uitgesloten waardoor instandhoudings-doelstellingen in het geding kunnen komen. En: “Op de Veluwe is de kritische depositiewaarde van veel habitattypen lager dan de huidige en toekomstige achtergronddepositie. Hier zijn negatieve effecten niet uitgesloten. Deze effecten en de mitigerende maatregelen die mogelijk zijn, worden in een nog op te stellen passende beoordeling verder uitgewerkt (op te stellen na de MER-procedure en voor datum nieuw Luchthavenbesluit). Ook in de Wieden/Weerribben draagt de additionele depositie van het vliegverkeer bij in de overschrijding van de kritische depositie-waarde. Ook hier dienen effecten en mitigatie in een passende beoordeling verder uitgewerkt te worden.” U leest het goed, we schrijven 2014! En we kunnen al concluderen: de eventuele natuurcompensatie schuiven we naar achteren.

 

Bouwen en natuurbescherming hand in hand

Het Programma Aanpak Stikstof is opgezet om natuurdoelen in Nederland te realiseren en binnen die doelen ook economische ontwikkeling mogelijk te maken. Ondanks dat de Wet Natuurbescherming (https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-en-natuur/wet-natuurbescherming) van kracht is (en blijft) werd er wel erg creatief met de PAS omgegaan. (https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=pas&deel=0)

De bedoeling van de Wet was dat er een garantie werd gevraagd voor natuurcompensatie, die eerst moest worden gerealiseerd alvorens te beginnen met het project dat de schade aan diezelfde natuur zou aanbrengen.

En dat werd uiteraard keurig bijgehouden (https://www.rivm.nl/nieuws/pas-monitoringsrapportage-stikstof-2018)

 

Het klopt wel maar het deugde niet

Was het allemaal nieuw? Nee. Het was geen verrassing. In februari verscheen van de hand van mevrouw Nikky van Asten een masterscriptie “De Veluwe versus de uitbreiding van luchthaven Lelystad”. Op blz. 54 concludeert zij: “Op grond van het voorgaande kan worden geconcludeerd dat het in overeenstemming met de natuurbeschermingswetgeving mogelijk is om toestemming te verlenen voor de uitbreiding van luchthaven Lelystad en de daarmee gepaard gaande stikstofdepositie op de Veluwe door middel van het Programma Aanpak Stikstof. Dit is echter geen reële oplossing, omdat de toekomst van het PAS onzeker is. Gelet op de uitspraak van het Hof van Justitie van 7 november 2018 wordt verwacht dat het PAS niet of niet in deze vorm kan blijven bestaan”.

Verderop, op blz. 85 concludeert zij: “Gelet op het voorgaande concludeer ik dat voor de uitbreiding van luchthaven Lelystad en de daarmee gepaard gaande stikstofdepositie die op de Veluwe wordt verwacht, geen toestemming kan worden verleend op grond van de natuurbeschermingswetgeving”. We schrijven februari 2019. Ook in de vakpers werd er heftig getwijfeld over juridische houdbaarheid van PAS. (https://www.francadamen.com/publicaties/pas-ten-einde/)

 

Raad van State

Er waren dus al eerder signalen. Ook bij de Raad van State. Natuurbeschermingsorganisatie MOB (http://mobilisation.nl/nl/) had bij het hoogte bestuursorgaan in dit land de zaak aanhangig gemaakt. Zij zagen gebeuren: wel bouwen en geen natuurcompensatie. En daar waren ze niet blij mee. En omdat de Raad van State nu wel eens wilde weten hoe de Europese Norm moest worden uitgelegd, vroeg ze in mei 2017 (alweer meer twee jaar geleden) het Europese Hof hoe de Richtlijn uitgelegd moest worden. (https://www.raadvanstate.nl/@112576/arrest-europees-hof). Het antwoord van het Hof is van 7 november 2018.

De Raad van State heeft op 29 mei 2019 het antwoord van het Hof vertaald naar de Nederlandse situatie. (https://www.raadvanstate.nl/@115651/pas-mag/)

Kortheidshalve: “Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet als basis voor toestemming voor activiteiten worden gebruikt. Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming ‘vooraf’ mag niet (meer)”, aldus de Afdeling bestuursrechtspraak. Bij de Afdeling bestuursrechtspraak zijn op dit moment zo’n 180 aanvragen, waaronder voornamelijk natuurvergunningen voor veehouderijen, maar ook zaken over bestemmingsplannen voor bijvoorbeeld nieuwe wegen en bedrijventerreinen. Die zaken zijn aangehouden in afwachting van de uitspraken van vandaag en zullen nu weer verder worden behandeld”.

 

Paniek in Den Haag

Op 12 juli publiceert het kabinet een brief aan de Tweede Kamer waarin zij een adviescollege instelt. (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/07/12/instelling-adviescollege-stikstofproblematiek) intussen beter bekend als de Commissie Remkes. (https://www.bij12.nl/nieuws/johan-remkes-voorzitter-adviescollege-stikstofproblematiek/)

Haagse politici rollen over elkaar heen met de ene na de andere creatieve oplossing. (https://www.nu.nl/politiek/5959958/lelystad-airport-zit-muurvast-tussen-stikstof-en-europa.html) Ze vergeten gemakshalve dat het Europarlement en de Tweede en Eerste Kamer de wetgevende macht is. En dat zijn ze zelf! Blijkbaar is het de rechter (de Raad van State in dit geval) die ze tegen het door henzelf gemetselde muurtje laat lopen. Zonder Raad van State waren milieu- en klimaatdoelen onder de voet gelopen door dit kabinet, met de VVD voorop!

 

Muizengaatjes

Intussen heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat aangegeven dat “dat de opening van Lelystad Airport voor handelsverkeer in april 2020 niet langer haalbaar is”. (https://www.omgevingsweb.nl/nieuws/beantwoording-kamervragen-over-de-impact-van-de-vernietiging-van-de-pas)

Het ministerie zet echt alles op alles om nog een muizengaatje te vinden in de wet. Dat is nog niet zo eenvoudig. Kortheidshalve (vrij naar een zeer gedegen artikel van (alweer) mw. Van Asten);

Als SATL is het zaak als een waakzame kat voor de muizengaatjes te gaan zitten…..

Kijk hier naar een uitleg van de van de raad van state: